Proces Boloński to całokształt działań podjętych przez kraje sygnatariuszy Deklaracji, które miały doprowadzić do utworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego ( EOSW ).
Deklaracja Bolońska, podpisana 19 czerwca 1999 roku przez ministrów odpowiedzialnych za szkolnictwo wyższe w 29 krajach europejskich, zapoczątkowała proces istotnych zmian w systemach edukacji poszczególnych państw. Proces ten, określany często jako Proces Boloński, zmierza do utworzenia do 2010 roku - w wyniku uzgodnienia pewnych ogólnych zasad organizacji kształcenia - Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego (European Higher Education Area).
Źródła Procesu Bolońskiego to:
- Zmiany demograficzne ( migracje, starzenie się społeczeństwa...),
- Nowe technologie informacyjne,
- Nacisk na zmiany jakościowe w edukacji ( „from teaching to learning", „from competence to capacity"...),
- Globalizacja edukacji - potrzeba zwiększenia konkurencyjności europejskiego szkolnictwa wyższego,
- Kształtowanie się europejskiego rynku pracy,
- Wzrost roli kształcenia ustawicznego.
Podstawowymi celami kształcenia wyższego w Europie według dokumentów bolońskich są:
- Przygotowanie absolwentów do potrzeb rynku pracy,
- Rozwój i podtrzymanie podstaw wiedzy zaawansowanej,
- Kształtowanie aktywnych postaw obywatelskich,
- Rozwój osobowy studentów.
Proces Boloński wzmocnił rozpoczęte w ostatnich kilkunastu latach reformy szkolnictwa wyższego, często będące wynikiem inicjatyw oddolnych. Spowodował bardzo istotne przyspieszenie internacjonalizacji edukacji.
Proces ten nie oznacza ujednolicenia europejskiego szkolnictwa wyższego. W chwili obecnej nawet używany wcześniej termin „harmonizacja" jest traktowany jako zbyt silny. Słowa kluczowe to „porównywalność" i „przejrzystość", natomiast coraz bardziej podkreśla się, że siła i atrakcyjność Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego leży w jego różnorodności.
W ramach Procesu Bolońskiego prowadzone są różnorakie działania szczegółowe, tworzące i doskonalące „narzędzia" umożliwiające realizację jego celów. Zaliczamy do nich:
-
System łatwo
czytelnych i porównywalnych stopni ( dyplomów)
3 podstawowe stopnie ( dyplomy ):
a) I stopień: ( Bachelor, licencjat ),
b) II stopień: ( Master, magister),
c) III stopień: ( Doctor, doktor).
Suplement do dyplomu - przejrzystość. -
Współdziałanie w zakresie zapewniania jakości kształcenia, wprowadzenie europejskiego systemu akredytacji.
- zewnętrzne
systemy zapewniania jakości:
a) współpraca agencji ewaluacyjnych i akredytacyjnych ( ENQA ),
b) wymiana doświadczeń,
c) wspólne kryteria i metodologia oceny jakości kształcenia. - wewnętrzne systemy zapewniania jakości.
- zewnętrzne
systemy zapewniania jakości:
- wprowadzenie systemu „łatwo czytelnych" i porównywalnych stopni ( dyplomów ),
- wprowadzenie dwustopniowej, a następnie trzystopniowej struktury studiów,
- wprowadzenie punktowego systemu rozliczania osiągnięć studentów ( punkty ECTS ),
- likwidowanie barier utrudniających mobilność studentów i pracowników uczelni,
- propagowanie wymiaru europejskiego w szkolnictwie wyższym,
- rozwijanie współpracy w zakresie zapewnienia wysokiej jakości kształcenia,
- propagowanie i rozwijanie kształcenia ustawicznego,
- włączenie studentów w realizację Procesu Bolońskiego.
